Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddet, dünya çapında en yaygın insan hakları ihlalleri arasında yer alıyor. Avrupa Konseyi'nin internet sayfasındaki verilere göre de, Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki kadınların yaklaşık yarısı 15 yaşından itibaren en az bir kez cinsel tacize maruz kalıyor. Bu nedenle AB, kadınları ve kız çocuklarını cinsel saldırılardan daha iyi korumak amacıyla çeşitli önlemleri hayata geçirdi ve geçiriyor:
1 Ekim 2023 tarihinde toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadelede dünyanın en kapsamlı düzenlemelerinden sayılan İstanbul Sözleşmesi'ni kabul etti. 2024'te iş yerinde cinsel taciz, siber takip ve mahrem görüntülerin rıza olmaksızın yayılması gibi eylemleri AB genelinde cezalandıran bir düzenleme çıkardı. AB'nin yeni Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi de özellikle siber saldırıları, deepfake yani yapay zeka ile üretilen sahte içerikleri ve kadınlara yönelik dijital şiddete odaklanıyor.
Ayrıca üye ülkeler, şiddetin önlenmesi ve mağdurların korunmasına yönelik projelere de yüz milyonlarca euro yatırım yapıyor.
Öte yandan ceza hukuku açısından ise neyin "tecavüz" sayılması gerektiği konusunda 27 AB üyesi onlarca yıldır tartıştı durdu. Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) partiler üstü bir girişim bunu değiştirmek amacıyla bir süredir yoğun çaba gösteriyor.
Amaç, AB Komisyonu'nun bu konudaki yasal çerçeveyi yeniden elden geçirmesi için baskıyı artırmaktı. Ve girişim başarılı oldu.
Evin İncir'in partiler üstü girişimi
Yeni girişimin öncülerinden olan İsveçli Sosyal Demokrat Avrupa Parlamentosu Milletvekili Evin İncir, DW'ye verdiği mülakatta; amacın, cinsel ilişkilerde sadece 'evet' denmesi halinde gerçekten 'evet' olarak kabul edilmesi olan ve AB'deki cinsel istismara ilişkin tüm ceza yasalarında da bu "rıza" temelini baz alarak hazırlanacak ortak yasal düzenleme olduğunu vurguladı.
Gelecekte, bir istismar suçlamasında birlikteliğin "rıza olmadan" yaşandığı olgusunun belirleyici olması gerektiğini, yani cinsel istismara uğrayan mağdurun direndiğini veya zorla istismara uğradığını kanıtlamak zorunda kalmadan, varsa vücudundaki darpları, morlukları gösterme mecburiyetinde olmadan olayın yargıya intikalini savunuyor.
İsveçli Sosyal Demokrat Avrupa Parlamentosu Milletvekili Evin İncir, girişimin öncülerindenFotoğraf: D. Anoraganingrum/Future Image/IMAGO
İncir ve diğer girişimcilerin çabası karşılık da buldu. 28 Nisan'da AP'den geçen düzenleme sadece rızayı değil, tüm üye devletlerde yardım, uzman destek ile sağlık hizmetlerine erişim de dahil olmak üzere uluslararası ortak standartların sağlanmasını ve mağdurlara daha güçlü destek verilmesini de öngörüyor.
Düzenleme dün Avrupa Parlamentosu'nda 160'a karşı 447 oy gibi büyük bir çoğunlukla kabul edildi.