Aralarında Deutsche Welle'nin (DW) de bulunduğu 22 kamu yayın kuruluşunun ortak yürüttüğü kapsamlı bir araştırma, en yaygın dört yapay zeka asistanının haber içeriklerini çoğu zaman yanlış aktardığını ortaya koydu.
Bulgulara göre bu hatalar, dil veya bölgeden bağımsız olarak yanıtların yaklaşık yüzde 45'inde görülüyor. BBC (İngiltere), NPR (ABD) gibi kamu yayın kuruluşunda görevli gazeteciler ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini ve Perplexity AI adlı dört asistanın yanıtlarını değerlendirdi.
Araştırma kapsamında doğruluk, kaynak kullanımı, bağlamı koruma, editoryal ifade yeteneği ve olgularla görüşleri ayırt etme becerisi gibi ölçütler incelendi.
Ciddi hatalar tespit edildi
Sonuçlar çarpıcı: Yanıtların neredeyse yarısında en az bir ciddi sorun ya da hata bulundu.
Katılımcılar, yanıtların yüzde 31'inde belirgin kaynak hataları, yüzde 20'sinde ise olgusal yanlışlar tespit etti.
Yapay zeka asistanlarının DW editörlerinin sorulara verdiği yanıtların yüzde 53'ü ciddi sorunlar içeriyordu. Bu yanıtların yüzde 29'unda doğrudan doğruluk hatalarına rastlandı.
Alman dış yayın kuruluşu Deutsche Welle (DW) de yapay zeka üzerine yapılan medya araştırmasının katılımcıları arasında yer aldıFotoğraf: Monika Skolimowska/dpa/picture alliance
DW'nin sorularına verilen hatalı yanıtlardan biri, Almanya Başbakanı olarak hâlâ Olaf Scholz'un anılmasıydı. Oysa bu görevi Scholz'den 6 Mayıs 2025 tarihinde Friedrich Merz devraldı. Bir başka örnekte ise NATO Genel Sekreteri olarak Jens Stoltenberg anıldı. Bu makamda ise geçen Haziran ayınan bu yana Mark Rutte bulunuyor.
Yaygın ve giderek büyüyen bir sorun
Dünya genelinde insanlar bilgiye ulaşmak için giderek daha fazla yapay zeka asistanlarına başvuruyor.
Reuters Enstitüsü Dijital Haber Raporu 2025'e göre, çevrim içi haber tüketicilerinin yüzde 7'si haberleri bu tür sohbet robotlarından alıyor. Bu oran, 25 yaş altı kullanıcılar arasında yüzde 15'e kadar çıkıyor.
Araştırmayı yürüten kuruluşlar için tablo endişe verici. Çalışmanın "istisnaî tekil hataları değil, sistematik bir sorunun varlığını" ortaya koyduğunu vurgulayan Avrupa Yayın Birliği (EBU) Genel Müdür Yardımcısı Jean Philip De Tender, DW'ye yaptığı açıklamada şunları söylüyor:
"Bu hatalar sistematik, ulusötesi ve çok dilli. Bu durum kamu güvenini zedeliyor. İnsanlar kime güveneceklerini bilmediklerinde sonunda hiç kimseye güvenmemeye başlıyorlar. Bu da demokratik katılımı tehlikeye atıyor."
"Dijital Haber Raporu 2025" adı verilen çalışma, türünün en kapsamlı araştırmalarından biri ve Şubat 2025'te İngiliz yayın kurumu BBC tarafından yürütülen benzer bir çalışmanın devamı niteliğinde. BBC'nin o dönemki bulguları da incelenen yapay zeka yanıtlarının yarısından fazlasında ciddi hatalar bulunduğunu göstermişti. Yeni çalışmada 18 ülkeden medya kuruluşları, BBC'nin metodolojisini izleyerek dört yapay zeka asistanına toplam 3 bin haber sorusu yöneltti.