İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın paylaştığı İngilizce konuşma metnine göre Netanyahu, "Ortadoğu çevresinde ve içinde ittifaklar altıgeni" adını verdiği bütüncül bir sistem kurma vizyonuna sahip olduğunu söyledi.
Başbakan, bu ittifakın Hindistan, çeşitli Arap ve Afrika ülkeleri, Yunanistan ve Kıbrıs olmak üzere Akdeniz ulusları ve Asya'dan henüz detay veremeyeceği ulusları kapsadığını belirtti.
Netanyahu'nun açıklamaları ülkesinin Hindistan ve Etiyopya ile diplomatik temasları öncesinde geldi.
'Radikal Şii ve radikal Sünni eksenlerine karşı'
Netanyahu konuşmasında "altıgen ittifak" vizyonu ile ilgili fazla detay vermedi.
Ancak amacını, "hem çok sert darbeler indirdiğimiz radikal Şii eksenine hem de ortaya çıkan radikal Sünni eksenine karşı, gerçeklik, zorluklar ve hedefler konusunda aynı görüşte olan uluslardan oluşan bir eksen oluşturmak" olarak tarif etti.
Netanyahu "Bu ulusların her biri farklı bir algıya sahip ve iş birliğimiz büyük sonuçlar doğurabilir ve elbette direncimizi ve geleceğimizi güvence altına alabilir" dedi.
İsrail Başbakanı'nın "radikal Şii ekseni" tanımlamasıyla İran ve "Direniş Ekseni" olarak tarif edilen oluşumu işaret ettiği düşünülüyor.
Bu oluşum Filistin topraklarında Hamas ve İslami Cihat, Lübnan'da Hizbullah, Irak'ta Şii milisler ve devrilmeden önce Suriye'deki Esad yönetimini kapsıyordu.
Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e karşı düzenlediği ve 1200'den fazla kişinin ölümüne yol açan saldırıların ardından İsrail'in bölgede düzenlediği operasyonlar bu ekseni büyük ölçüde zayıflattı.
'Amaç İsrail'in izole olmadığı mesajını vermek'
Peki Netanyahu "radikal Sünni ekseni" ifadesiyle hangi ülkeleri işaret ediyor olabilir?
BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan uluslararası danışmanlık şirketi Oxford Analytica'nın Yardımcı Direktörü Dr. Laura James, Netanyahu için, "Ülkeleri özellikle isimlendirmiyor ve bilinçli olarak belirsiz konuşuyor; çünkü bahsettiği 'ittifak' aslında büyük ölçüde iç kamuoyuna yönelik bir retorik aracı" yorumunu yapıyor.
James'e göre amaç seçimler öncesinde İsrail kamuoyuna ülkenin "uluslararası alanda izole olmadığı" mesajını vermek.
Eski İsrailli diplomat ve Netanyahu'yu sert eleştiren Haaretz gazetesi yazarı Alon Pinkas da BBC Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede, bu çıkışı "gerçekliği ve jeopolitiği manipüle etme iddiası" olarak yorumluyor.
Geçmişte iki İsrail başbakanına danışmanlık yapmış olan Pinkas, Netanyahu'nun geçmişte de Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri ve İsrail'i de içeren İran'a karşı bir "İsrail-Sünni" koalisyonu fikri ortaya attığını ancak "bunun asla gerçekleşmediğini" belirtiyor.
Pinkas "Şimdi aklında Endonezya, Azerbaycan ve Suudi Arabistan var. Bütün bunlar, Filistin sorunuyla ilgilenmekten kaçınmak için" yorumunu yapıyor.
Açıklamaların odağında hangi gruplar var?
Ortadoğu analisti Dr. James' göre, bunun arka planında ise İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki ortaklık var:
"BAE, 'radikal' gördüğü Sünni grupları büyük bir tehdit olarak algılıyor. Müslüman Kardeşler ve bağlantılı gruplar dahil ama bunlarla sınırlı değil. Bu yüzden odak muhtemelen Hamas, Suriye hükümeti, Sudan ordusu ve Yemen'deki Islah Partisi gibi aktörler olabilir."
